Σακχαρώδης Διαβήτης & οξέα νοσήματα

Nικόλαος Κ. Kεφαλογιάννης
Παθολόγος – Διαβητολόγος

Τα διαβητικά άτομα αντιμετωπίζουν και αυτά στη διάρκεια της ζωής τους άλλα νοσήματα. Πολλά οξέα νοσήματα όπως οι λοιμώξεις εμφανίζονται συχνά και δημιουργούν σημαντικά προβλήματα.
Οι λοιμώξεις στους διαβητικούς ασθενείς έπαψαν να αποτελούν συχνή αιτία θανάτου μετά την ανακάλυψη της ινσουλίνης και οι διαβητικοί ασθενείς συνήθως παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα από τις επιπλοκές τους. Δεν έχει διευκρινισθεί αν οι διαβητικοί παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα λοιμώξεων σε σχέση με μη διαβητικά άτομα. Ορισμένοι αντίθετα πιστεύουν ότι εκτός από τις λοιμώξεις του δέρματος των μαλακών μορίων ειδικά των κάτω άκρων και τις ουρολοιμώξεις, η ρινοεγκεφαλική, μουκρομύκωση και η κακοήθης εξωτερική ωτίτιδα που σχετίζονται άμεσα με τον σακχαρώδη διαβήτη, οι λοιπές λοιμώξεις έχουν την ίδια συχνότητα αν ο σακχαρώδης διαβήτης είναι καλά ρυθμισμένος.
Σίγουρα οι λοιμώξεις στους διαβητικούς μπορεί να είναι περισσότερο σοβαρές, επίμονες αλλά και η διάρκειά τους να είναι μεγαλύτερη και οι συνέπειες σοβαρότερες.
Η διαβητική νευροπάθεια και μακροαγγειοπάθεια προάγουν την ανάπτυξη ελκών και την επιμόλυνσή τους. Η μικροαγγειοπάθεια και η μακροαγγειοπάθεια προκαλούν υποξία, η οποία ευνοεί την ανάπτυξη αναερόβιων μικροοργανισμών που περιορίζουν την άμυνα και τροποποιούν τη δράση των πολυμορφοπύρηνων λευκών αιμοσφαιρίων.Η λοίμωξη δεν είναι πάντα σοβαρή. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ιογενή λοίμωξη όπως είναι το κοινό κρυολόγημα, η γαστρεντερίτιδα κ.λπ. και σπανιότερα για σοβαρότερη μικροβιακή λοίμωξη όπως ουρολοίμωξη, πνευμονία κ.λπ.
Η λοίμωξη αποτελεί παράγοντα που απορρυθμίζει το διαβήτη. Προκαλεί αύξηση της έκκρισης ορμονών που ανεβάζουν το σάκχαρο (κυρίως κορτιζόλη και γλυκαγόνη). Αυτό δημιουργεί απορρύθμιση του σακχάρου και αυξημένες ανάγκες ινσουλίνης. Η αντίδραση αυτή είναι πρώιμη και συχνά το διαβητικό άτομο αντιλαμβάνεται την ανεξήγητη απορρύθμιση του σακχάρου προτού συνειδητοποιήσει τα συμπτώματα της λοίμωξης (π.χ. πυρετός, κακουχία, αρθραλγίες, βήχας, καταρροή κ.λπ.).

Συνήθεις λοιμώξεις στα άτομα με διαβήτη είναι:

  1. Ουρολοιμώξεις
  2. Βακτηριαιμία (= κυκλοφορία μικροβίων στο αίμα)
  3. Λοιμώξεις μαλακών μορίων και δέρματος
  4. Λοιμώξεις κάτω άκρων (διαβητικό πόδι)
  5. Λοιμώξεις αναπνευστικού
  6. Φυματίωση
  7. Μυκητιάσεις λοιμώξεις

Ουρολοιμώξεις: 2-3 φορές συχνότερες στους διαβητικούς και περισσότερο συχνές κατά 10% στις γυναίκες, φαίνεται να οφείλονται σε υψηλό ποσοστό σε μικροοργανισμούς που σαπροφυτούν στον κόλπο.
Οι λοιμώξεις αυτές προκαλούνται από μικρόβια ή μύκητες και το πιο συχνό μικρόβιο είναι το κολοβακτηρίδιο.
Ουρηθρίτιδα και κυστίτιδα: Λοίμωξη της ουροδόχου κύστης και της ουρήθρας, με συμπτώματα: κάψιμο στην ούρηση, φαγούρα, πόνους κατά την ούρηση και συχνουρία (μικρή ποσότητα ούρων κάθε φορά και συχνές ουρήσεις), με αίσθημα πληρότητας στην κύστη, ούρα θολά, δύσοσμα. Συνιστάται καλλιέργεια ούρων αντιβιόγραμμα και θεραπεία. Αυτές οι λοιμώξεις οφείλονται στο γεγονός ότι το σάκχαρο προσβάλλει τα νεύρα της ουροδόχου κύστης (νευρογενής ουροδόχος κύστη) με αποτέλεσμα να μην αντιλαμβάνεται ο ασθενής ότι πρέπει να ουρήσει, να μαζεύονται πολλά ούρα στην κύστη και να παλινδρομούν προς τους νεφρούς με σοβαρές επιπτώσεις (ανιούσες ουρολοιμώξεις). Πολλές φορές στα άτομα με διαβήτη υπάρχει μικρόβιο στα ούρα χωρίς ο ασθενής να έχει συμπτώματα (ασυμπτωματική μικροβιουρία), η οποία είναι πιο συχνή στις διαβητικές γυναίκες και στα άτομα με νεφροπάθεια. Συνιστάται καλλιέργεια ούρων αντιβιόγραμμα και θεραπευτική αγωγή.
Πυελονεφρίτιδες: Προσβάλλουν τους νεφρούς, είναι βαριές καταστάσεις με υψηλό πυρετό συνοδευόμενο από ρίγος, τάση προς εμετό, πόνο στη μέση και μπορεί να συνοδεύεται από συμπτώματα κυστίτιδας. Ο ασθενής αντιμετωπίζεται στο νοσοκομείο με ενδοφλέβια αντιβίωση αφού γίνει καλλιέργεια ούρων, καλλιέργεια αίματος και αντιμετωπισθούν τα σάκχαρα με ταχείας δράσης ινσουλίνη υποδόρια. Άλλη συχνή λοίμωξη πού μπορεί να είναι και αιτία για τη διάγνωση του σακχάρου είναι η βαλανοποσθίτιδα στους άνδρες και η αιδοιίτιδα στις γυναίκες, με συμπτώματα φαγούρας και ερυθρότητας. Επίσης, μπορεί να υπάρχει ένα υγρό λευκωπό έκκριμα από την περιοχή. Τα παραπάνω μπορεί να είναι και τα πρώτα συμπτώματα της εκδήλωσης του σακχαρώδη διαβήτη.
Τοπικές λοιμώξεις στις περιοχές ένεσης της ινσουλίνης είναι σπάνιες. Αποφεύγονται με καλό καθάρισμα πριν την ένεση και εφαρμογή όλων των κανόνων τοπικής καθαριότητας.

Κατά τη διάρκεια των λοιμώξεων του ουροποιητικού, της γρίπης, γαστρεντερίτιδας, κρυολογήματος ή λοιμώξεων αναπνευστικού κ.λπ. πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ορισμένοι κανόνες και οδηγίες που είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση στο σπίτι. Εάν δεν υπάρχει βελτίωση, τότε να απευθύνεστε στο γιατρό σας ή στο νοσοκομείο.
Σε περιόδους αδιαθεσίας, αυξάνεται το σάκχαρο λόγω της παραγωγής διαφόρων ορμονών από τον οργανισμό που ανταγωνίζονται την δράση της ινσουλίνης, δεν μπαίνει γλυκόζη στα κύτταρα και έτσι παραμένει στο αίμα προκαλώντας υπεργλυκαιμία. Αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, αργότερα θα εμφανίσει άλλα συμπτώματα όπως ναυτία, εμετό, πόνο στην κοιλιά, συχνή αναπνοή (ταχύπνοια) και τότε μπορεί να έχουμε την διαβητική οξέωση, κατάσταση πολύ σοβαρή που χρειάζεται άμεση εισαγωγή σε νοσοκομείο και επείγουσα θεραπευτική αγωγή. Το άτομο με διαβήτη θα πρέπει να ενημερώσει το γιατρό του και να ακολουθήσει τις οδηγίες του. Η αύξηση των αναγκών σε ινσουλίνη αντισταθμίζεται συχνά από τη μειωμένη πρόσληψη τροφής λόγω της συχνής ανορεξίας που συνοδεύει τις λοιμώξεις. Για αυτό το λόγο δεν πρέπει να μειώνεται ή να παραλείπεται η ινσουλίνη, αν κάποιος δεν σιτίζεται όπως πριν, κατά τη διάρκεια της λοίμωξης.
Όταν υπάρχει πυρετός > 38οC οι ημερήσιες ανάγκες σε ινσουλίνη αυξάνονται, κατά 25% μάλιστα, ενώ αν η θερμοκρασία περάσει τους 39οC οι ανάγκες αυξάνονται κατά 50%.

Όσα ινσουλινοθεραπευόμενα και ινσουλινοεξαρτώμενα άτομα κάνουν 2 ενέσεις ινσουλίνης είναι δύσκολο να προσαρμόσουν επαρκώς τη δοσολογία για να αντιμετωπίσουν σωστά τις αυξημένες ανάγκες.
Είναι προτιμότερο να μεταπέσουν σε εντατικοποιημένο σχήμα για τις ημέρες αυτές (4-5 ενέσεις, 3 ταχείας προ των γευμάτων, 1-2 βασική ινσουλίνη). Αν δεν θέλουν να εγκαταλείψουν το σχήμα με τις 2 ενέσεις έχουν την εναλλακτική δυνατότητα να κάνουν επιπλέον μικρές δόσεις ινσουλίνης ταχείας δράσης, ειδικά προγευματικά.

Πώς θα αντιμετωπίσετε το σάκχαρο τις ημέρες της λοίμωξης:

  • Αντιμετωπίστε το υποκείμενο νόσημα. Αν έχετε υψηλό πυρετό πάρτε αντιπυρετικό για να αισθανθείτε καλύτερα και να βελτιωθεί η όρεξη σας.
  • Αναπαυθείτε. Μην πάτε σχολείο ή στη δουλειά σας μέχρι να αισθανθείτε καλά και να σας το επιτρέψει ο γιατρός σας.
  • Μην παραλείπετε την κανονική σας (καθιερωμένη) ινσουλίνη κι αν ακόμα δεν μπορείτε να φάτε (π.χ. ανορεξία, εμετοί, ναυτία κ.λπ.)
  • Εξετάζετε το σάκχαρο στο αίμα κάθε 4 ώρες με ειδικές ταινίες ή τουλάχιστον πριν από κάθε κύριο γεύμα. Αν το σάκχαρο στο αίμα είναι πάνω από 240 mg/dl τότε μετρήστε την κετόνη στο αίμα (αν είναι πάνω από 1.5 mmol/lt συμβουλευτείτε το γιατρό σας, αν είναι πάνω από 3 mmol/lt χρειάζεστε νοσοκομείο). Αν δεν έχετε μετρητή κετόνης αίματος χρησιμοποιήστε ταινίες μέτρησης οξόνης ούρων.
  • Αν έχετε κετόνη στο αίμα >1.5 mmol/lt ή υπάρχει ταυτόχρονα οξόνη στα ούρα τότε χρειάζεστε πάντοτε επιπλέον ινσουλίνη. (Κρυσταλλική, ταχείας δράσεως Actrapid, Regular ή ανάλογα ταχείας δράσης όπως Humalog, NovoRapid). Μην κάνετε επιπλέον ινσουλίνη αν το σάκχαρο είναι κάτω από 200 mg/dl ή αν υπάρχει κετόνη στο αίμα χωρίς σημαντική αύξηση του σακχάρου.

Αν πράγματι, με βάση τα παραπάνω, χρειάζεστε επιπλέον ινσουλίνη, χορηγήστε υποδορίως κάθε 4 έως 6 ώρες το 1/5 (δηλ. 20%) της συνήθους συνολικής ημερήσιας δόσης ινσουλίνης που κάνετε τακτικά ή 0.1 μονάδες ταχείας ινσουλίνης ανά κιλό σωματικού βάρους. Αν π.χ. η κανονική σας δόση είναι 25 μον. το πρωί και 15 μον. το βράδυ συνολικά δηλ. 40 μον.,τότε χορηγήστε επιπλέον κάθε 3-4 ή και 6 ώρες 8 μον. κρυσταλλικής (ταχείας δράσης) ινσουλίνης υποδορίως, ανάλογα με την πορεία των μετρήσεων. Σημειώστε σε χαρτί την ώρα της εξέτασης, το αποτέλεσμα και τη δόση της ινσουλίνης. Ένας πιο απλός τρόπος είναι: Χορήγηση 5 – 10 μονάδων κρυσταλλικής ινσουλίνης ή αναλόγων ινσουλίνης, μέτρηση του σακχάρου αίματος και οξόνης πλάσματος ή ούρων ανά 2ωρο και επανάληψη της ίδιας δόσης αν χρειαστεί.

  • Να πίνετε νερό ή κάποιο αφέψημα όπως ελαφρύ τσάι κάθε ώρα (τουλάχιστον 6 με 8 ποτήρια το 24ωρο). Αν δεν μπορείτε να φάτε το κανονικό σας φαγητό, φάτε ή πιείτε ό,τι σας είναι ανεκτό. Εκτός από το νερό πίνετε χυμούς φρούτων, γκαζόζα, λεμονάδα, αναψυκτικά τύπου cola (Coca-Cola, Pepsi-cola), τσάι, σούπες, ζωμούς, κοτόσουπα, χορτόσουπα, σούπα φιδέ κ.λπ., γάλα ή φάτε ζωμούς από κύβους ή φάτε παγωτό. Με βάση τον πίνακα που ακολουθεί κανονίστε έτσι ώστε ανά εξάωρο, μέχρι να συνέλθετε, να παίρνετε -μοιρασμένα- 50 έως 70 γρ. υδατανθράκων.
    Όταν η κατάστασή σας βελτιωθεί, αρχίστε προοδευτικά τη λήψη ημίρρευστων τροφών (π.χ. γάλα με πουρέ, κομπόστα) και στη συνέχεια φάτε στέρεες τροφές.
  • Ξαπλώστε ή αναπαυθείτε σε ζεστό περιβάλλον. Αν δεν καλυτερέψετε μέσα σε 12 ώρες, πρέπει να εξεταστείτε από ιατρό. Το ίδιο ισχύει αν κάνετε εμετό ή παρουσιάζετε κοιλιακό πόνο ή υπνηλία.
Ο πίνακας που ακολουθεί είναι πίνακας τροφών που συνιστώνται για την υποκατάσταση υδατανθράκων κατά την οξεία νόσηση στο σπίτι. (50 έως 70 γρ. ανά 6ωρο, αλλά κατανεμημένα ανά 2 ή 3 ώρες σε μικρές ποσότητες).

Πίνακας τροφών που συνιστώνται για την υποκατάσταση υδατανθράκων

Εάν δεν κάνετε ινσουλίνη, ακολουθήστε απλά τους παρακάτω κανόνες:

  • Όπως και στην πρώτη περίπτωση -που αφορά εκείνους που κάνουν ινσουλίνη- δεν πρέπει να αφυδατωθείτε. Πρέπει δηλαδή να πιείτε πολλά υγρά, όπως αυτά που αναφέρονται παραπάνω.
  • Εάν η κατάσταση σας είναι σχετικά ελαφρά (όχι εμετοί, όχι πολύ υψηλός και συνεχιζόμενος πυρετός, όχι υπνηλία), τότε μπορείτε να πάρετε τα αντιδιαβητικά σας χάπια, με την προϋπόθεση όμως ότι θα πιείτε χυμούς που όπως ξέρετε περιέχουν υδατάνθρακες (φρουκτόζη κ.ά.) ή ακόμη θα φάτε γάλα με πουρέ, που επίσης περιέχει υδατάνθρακες.

Εάν ελεγχθούν τα ούρα και είναι αρνητικά για οξόνη και το σάκχαρο αίματος είναι <300mg/dl τότε μπορείτε να συνεχίσετε την ίδια αγωγή χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Άτομα που δεν είναι σε αγωγή με ινσουλίνη αλλά χάπια ή είναι σε δίαιτα στις ημέρες αυτές πρέπει να προσέχουν διότι τα σάκχαρα ανεβαίνουν σε πολύ υψηλά επίπεδα (> 300mg/dl). Εάν όμως οι τιμές σακχάρου είναι μεγαλύτερες των 300mg/dl) και έχετε έντονα συμπτώματα δίψας, πολυουρίας, υπνηλία και αδυναμία, τότε πρέπει να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας.
Αν η κατάσταση σας είναι βαρύτερη (τιμές σακχάρου μεγαλύτερες των 300mg/dl) και έχετε έντονα συμπτώματα δίψας, πολυουρίας, υπνηλία και αδυναμία ή δεν μπορείτε να πιείτε και να φάτε) καλέστε αμέσως το γιατρό. Σ’ αυτή την περίπτωση ενδέχεται να χρειαστεί να πάρετε υγρά από τη φλέβα και ίσως ινσουλίνη (για ελάχιστες μόνο μέρες).

Προσοχή στη γαστρεντερίτιδα!

Ειδική προσοχή χρειάζεται η γαστρεντερίτιδα. Αν υπάρχουν εμετοί και διάρροιες, χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα και κετονικά σώματα στο αίμα ή στα ούρα η διάγνωση της γαστρεντερίτιδας είναι πιθανή. Αν δεν υπάρχει διάρροια αλλά μόνο εμετοί, ενώ το σάκχαρο είναι υψηλό και υπάρχουν κετόνες στο αίμα και στα ούρα, τότε πιθανότατα οι εμετοί και η ναυτία οφείλονται στην κέτωση η οποία και πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα.
Στην περίπτωση γαστρεντερίτιδας με εμετούς, η χορήγηση σακχαρούχων υγρών σε μικρές ποσότητες κάθε λίγη ώρα αποτελεί τη λύση, με την παράλληλη χορήγηση της αναγκαίας ινσουλίνης. Αν δεν είναι δυνατή η χορήγηση από το στόμα υγρών, πιθανώς χρειάζεται η ενδοφλέβια χορήγηση στο νοσοκομείο, μετά βέβαια από συνεννόηση με το γιατρό σας.

Απορρύθμιση του διαβήτη παρουσιάζεται εξάλλου και σε άλλα μη λοιμώδη νοσήματα. Συχνά τέτοια νοσήματα, που αυξάνουν επίσης τις ορμόνες που ανεβάζουν το σάκχαρο, είναι τα στεφανιαία καρδιακά επεισόδια. Αν λοιπόν παρουσιαστεί μια ανεξήγητη και αιφνίδια αύξηση του σακχάρου, ειδικά αν συνοδεύεται από άτυπα προκάρδια ενοχλήματα, πρέπει να ελεγχθεί άμεσα η πιθανότητα καρδιακού επεισοδίου με ειδικές εξετάσεις (ΗΚΓ, καρδιολογική εξέταση, αιματολογικές εξετάσεις) και παρακολούθηση.

Συμπέρασμα

Σε περιπτώσεις οξείας νόσησης σε άτομα με διαβήτη είναι κανόνας η απορρύθμιση του σακχάρου αίματος. Τότε κρίνεται αναγκαίος ο συχνότερος αυτοέλεγχος του σακχάρου αίματος, της κετόνης στο αίμα (αν υπάρχει ο κατάλληλος μετρητής) ή της οξόνης ούρων και η αντιμετώπιση σύμφωνα με τα παραπάνω.

King’s dream by doing 100 acts https://essayclick.net/ of kindness

.